દર ગુરુવારે

વડોદરાના કાલુપુરાના આ ચોકમાં ભરાતી

ગુરુવારી બજારની હું રાહ જોતી રહું છું.

ઘડિયાળમાં નવા સેલ નાખી આપતા ઘડિયાળી,

રૂના તકિયા બનાવી આપતા પીંજારા,

શ્વાસની દુર્ગંઘ દૂર કરતી દવાઓ વેચતા હકીમો...

વેપારીઓની ખોટ નથી આ બજારમાં.

નવજાત શિશુઓને માલિશ કરવાના તેલ વેચતી

એક દુકાનની બહાર હું ઊભી છું.

સુંદર, કદરૂપા કેટલાયે લોકોને

જાતજાતની, સસ્તી ને ટકાઉ વસ્તુઓ ખરીદતા જોઈ રહી છું

ત્રીસ-પાંત્રીસ વર્ષના સહજીવન પછી

લગભગ એકમેકના જેવાં દેખાતાં,

એકસરખી ભાષા બોલતાં

ને એકસરખું વિચારતાં પતિ-પત્ની

સજોડે ઉપવસ્ત્રો ખરીદવાં આવે છે.

શાક વેચતી કાછિયણોના ચહેરા

તેમના શાક વેચવાના તોલ-માપ જેવા જ

નિઃસ્પૃહ બની ગયેલા દેખાય છે.

ક્યાં સુધી આપણે આ ઘાસ જેવા શાક-પાનમાં

તેલ-મસાલા નાંખીને તેમને સ્વાદિષ્ટ બનાવતા રહીશું?

પ્લાસ્ટિકના ડબ્બાની દુકાનમાં અને

સેકન્ડ-હૅન્ડ સાડીઓના સેલમાં હું ફરી વળું છું.

મને નવી કરતાં વપરાયેલી ચીજવસ્તુઓ ખરીદવાનું વધારે ગમે છે

ઘસાયેલી, ચળકાટ વિનાની વસ્તુઓ

કેટલી શાંત અને વધુ સમજદાર લાગે છે.

સેકન્ડ-હૅન્ડ વસ્તુઓનો બીજો ફાયદો એ કે

કોઈકની, ગોઠવણ અને કોઈકની આદતમાં ઢળી જવાનું.

નવીનક્કોર વસ્તુઓ તો જાણે મારી સામે

લાંબા આયુષ્યનો પડકાર ફેંકતી હોય તેમ લાગે.

મને ડર લાગે છે

નવી વસ્તુઓ સાથે નવી શરૂઆત કરવાનો.

જૂની વસ્તુઓ જલદી તૂટે-ફૂટે

અને તેમને ઘરમાંથી બહાર ફેંકી દેતાં

હું વિચિત્ર મુક્તિ અનુભવું છું.

એ વસ્તુઓના અસલ માલિકોને મારી નાંખ્યા હોય તેવી.

શું કામ જીવ્યા કરતા હતા એ લોકો

કારણ વગરના, કંટાળાજનક જીવન?

ગુરુવારની આ બજારમાં લોકો જૂની વસ્તુઓ વેચી જાય

અને હું તેમાંથી પસંદગી કરીને ખરીદી લઉં.

સાંજે બજાર બંધ થયા પછી પણ હું ત્યાં જઉં છું.

પેલી કાછિયણની જગ્યાએ જઈને બેસું છું

અને તેના જેવા જ નિઃસ્પૃહ ચહેરે જોઈ રહું છું

રસ્તામાં પડેલા કોઈ બગડેલા ફળને,

કોઈના ભુલાઈ ગયેલા તોલ-માપને કે ચમકતા પરચૂરણને.

ગુરુવારની બજાર

ખબર નહીં ક્યાંથી ઊતરી આવે છે

ને વેચનારા-ખરીદનારા સો ક્યાં ચાલ્યા જાય છે.

પાછળ રહી જાય છે

માલિશ કરવાના તેલની મહેક

અને તેની અદશ્ય ખુશબૂમાં

આળોટતાં રહે છે

નવજાત શિશુઓ

જે મોટા થઈને બનશે.

ભવિષ્યના ગ્રાહકો

કે પછી ભવ્ય સેકન્ડ-હૅન્ડ સેલ ગોઠવનારા વેપારીઓ.

dar guruware

waDodrana kalupurana aa chokman bharati

guruwari bajarni hun rah joti rahun chhun

ghaDiyalman nawa sel nakhi aapta ghaDiyali,

runa takiya banawi aapta pinjara,

shwasni durgangh door karti dawao wechta hakimo

weparioni khot nathi aa bajarman

nawjat shishuone malish karwana tel wechti

ek dukanni bahar hun ubhi chhun

sundar, kadrupa ketlaye lokone

jatjatni, sasti ne takau wastuo kharidta joi rahi chhun

trees pantris warshna sahjiwan pachhi

lagbhag ekmekna jewan dekhatan,

ekasarkhi bhasha boltan

ne ekasarakhun wichartan pati patni

sajoDe upwastro kharidwan aawe chhe

shak wechti kachhiynona chahera

temna shak wechwana tol map jewa ja

nisprih bani gayela dekhay chhe

kyan sudhi aapne aa ghas jewa shak panman

tel masala nankhine temne swadisht banawta rahishun?

plastikna Dabbani dukanman ane

sekanD henD saDiona selman hun phari walun chhun

mane nawi kartan waprayeli chijwastuo kharidwanun wadhare game chhe

ghasayeli, chalkat winani wastuo

ketli shant ane wadhu samajdar lage chhe

sekanD henD wastuono bijo phaydo e ke

koikni, gothwan ane koikni adatman Dhali jawanun

nawinakkor wastuo to jane mari same

lamba ayushyno paDkar phenkti hoy tem lage

mane Dar lage chhe

nawi wastuo sathe nawi sharuat karwano

juni wastuo jaldi tute phute

ane temne gharmanthi bahar phenki detan

hun wichitr mukti anubhawun chhun

e wastuona asal malikone mari nankhya hoy tewi

shun kaam jiwya karta hata e loko

karan wagarna, kantalajnak jiwan?

guruwarni aa bajarman loko juni wastuo wechi jay

ane hun temanthi pasandgi karine kharidi laun

sanje bajar bandh thaya pachhi pan hun tyan jaun chhun

peli kachhiyanni jagyaye jaine besun chhun

ane tena jewa ja nisprih chahere joi rahun chhun

rastaman paDela koi bagDela phalne,

koina bhulai gayela tol mapne ke chamakta parchuranne

guruwarni bajar

khabar nahin kyanthi utri aawe chhe

ne wechnara kharidnara so kyan chalya jay chhe

pachhal rahi jay chhe

malish karwana telni mahek

ane teni adashya khushbuman

alottan rahe chhe

nawjat shishuo

je mota thaine banshe

bhawishyna grahko

ke pachhi bhawya sekanD henD sel gothawnara wepario

dar guruware

waDodrana kalupurana aa chokman bharati

guruwari bajarni hun rah joti rahun chhun

ghaDiyalman nawa sel nakhi aapta ghaDiyali,

runa takiya banawi aapta pinjara,

shwasni durgangh door karti dawao wechta hakimo

weparioni khot nathi aa bajarman

nawjat shishuone malish karwana tel wechti

ek dukanni bahar hun ubhi chhun

sundar, kadrupa ketlaye lokone

jatjatni, sasti ne takau wastuo kharidta joi rahi chhun

trees pantris warshna sahjiwan pachhi

lagbhag ekmekna jewan dekhatan,

ekasarkhi bhasha boltan

ne ekasarakhun wichartan pati patni

sajoDe upwastro kharidwan aawe chhe

shak wechti kachhiynona chahera

temna shak wechwana tol map jewa ja

nisprih bani gayela dekhay chhe

kyan sudhi aapne aa ghas jewa shak panman

tel masala nankhine temne swadisht banawta rahishun?

plastikna Dabbani dukanman ane

sekanD henD saDiona selman hun phari walun chhun

mane nawi kartan waprayeli chijwastuo kharidwanun wadhare game chhe

ghasayeli, chalkat winani wastuo

ketli shant ane wadhu samajdar lage chhe

sekanD henD wastuono bijo phaydo e ke

koikni, gothwan ane koikni adatman Dhali jawanun

nawinakkor wastuo to jane mari same

lamba ayushyno paDkar phenkti hoy tem lage

mane Dar lage chhe

nawi wastuo sathe nawi sharuat karwano

juni wastuo jaldi tute phute

ane temne gharmanthi bahar phenki detan

hun wichitr mukti anubhawun chhun

e wastuona asal malikone mari nankhya hoy tewi

shun kaam jiwya karta hata e loko

karan wagarna, kantalajnak jiwan?

guruwarni aa bajarman loko juni wastuo wechi jay

ane hun temanthi pasandgi karine kharidi laun

sanje bajar bandh thaya pachhi pan hun tyan jaun chhun

peli kachhiyanni jagyaye jaine besun chhun

ane tena jewa ja nisprih chahere joi rahun chhun

rastaman paDela koi bagDela phalne,

koina bhulai gayela tol mapne ke chamakta parchuranne

guruwarni bajar

khabar nahin kyanthi utri aawe chhe

ne wechnara kharidnara so kyan chalya jay chhe

pachhal rahi jay chhe

malish karwana telni mahek

ane teni adashya khushbuman

alottan rahe chhe

nawjat shishuo

je mota thaine banshe

bhawishyna grahko

ke pachhi bhawya sekanD henD sel gothawnara wepario